Reactie van Reinier de Man op de plannen van Teylingen

Inleiding

Dit is mijn eerste snelle reactie op de ondoordachte plannen van de gemeente Teylingen. Ik reageer zowel op de zin en onzin van het plan als geheel als op de rampzalige gevolgen die dit plan voor de bewoners aan de rand van de Merenwijk kan krijgen. Ik zal deze stellingname nog verder uitwerken en onderbouwen in de naaste toekomst.

Reinier de Man,
Rivierforel 45, 2318 MG  Leiden
tel. 071-523 6237 mobiel 06-5316 544
e-mail reinier@rdeman.nl

Algemeen

Rust en natuurlijke ruimte staan centraal
  1. Wij hebben te laat kennis genomen van een plan dat tot onze verbazing  al een tijd in ontwikkeling blijkt te zijn.
  2. Het gaat om de verdere ontwikkeling van natuur- en recreatiewaarden, ook met het oog op meer bezoekers in de naaste toekomst.
  3. Leveren de plannen een verbetering t.o.v. de huidige situatie? Dat is de vraag. Om die vraag te beantwoorden, moeten twee andere vragen eerst beantwoord worden:
    • wat zijn de doelstellingen waaraan wij verbeteringen/verslechteringen afmeten?
    • wat is, in het licht van deze doelstellingen de huidige waarde?
  4. De doelstellingen, breed gedragen door de huidige ‘gebruikers’ van het gebied hebben alle te maken met het behoud (of eventueel verbetering) van rust en natuurlijke ruimte.
  5. Het huidige gebied is uniek in dat opzicht:
    • vlakbij een stedelijk gebied een uniek gebied: mooie natuur en veel ruimte, waar de huidige ‘gebruikers’ (wandelaars met of zonder hond, fietsers, vogelaars, etc.) met volle teugen van kunnen genieten;
    • hoge natuurwaarde: ijsvogels vliegen vlak langs de merenwijk, blauwborstjes in de strengen, groene spechten die zich tegoed doen aan mieren op de dijk langs de merenwijk, etc.

Met dit plan zijn we de rust kwijt en wordt de ruimte verder verknipt. Niemand wil dit.
  1. Er zijn natuurlijk verbeteringen mogelijk, maar veranderingen die een inbreuk maken op de rust, de ruimte of de natuurwaarden betekenen zijn alleen maar een achteruitgang, geen verbetering.
  2. De brochure laat in dat opzicht een verontrustend beeld zien: maatregelen die bijna uitsluitend op het versterken van de recreatie gericht zijn. Het is moeilijk in te zien hoe de natuurwaarden en de rust in dit gebied behouden, laat staan versterkt, kunnen worden.
  3. Een goed voorbeeld is de verdere ontsluiting van de Tengnagel. Op dit moment is de Tengnagel het domein van de eenzame vogelaar, die daar lopend door de ganzenstront gele kwikstaarten, oeverlopers, alle ganzen- en eendensoorten en soms zelfs een zeldzame duiker op het Joppe kan waarnemen. Wie wel eens in het late najaar bij zonsondergang daar tussen de schapen heeft gewandeld, weet dat dit een van zeldzame plekjes in Zuid Holland is waar zo’n natuurbeleving mogelijk is. Zet er een uitkijktoren neer en de Strengen is niets bijzonders meer.
  4. Dit alles staat haaks op de uitkomsten van eerdere enquêtes die onomstotelijk aantonen dat de mensen dit gebied vooral waarderen om rust en ruimte. Uit die enquête komt de behoefte aan versterking van recreatieve functies helemaal niet naar voren.
  5. De brochure gaat geheel voorbij aan de onvermijdelijke conflicten tussen recreatie en natuurwaarden: het is leuk als mensen met hun laarzen door de plassen kunnen lopen. Er moet echter ruimte zijn waar vogelnesten niet verstoord worden en ook andere dieren en planten de rust vinden die zij nodig hebben.
  6. De conclusie is dat er een grote kans bestaat dat door de in de brochure gepresenteerde plannen juist dát verdwijnt wat de grootste waarde is van het gebied en waar de mensen en de natuur het meest behoefte aan hebben.

De dijk en de bomen

Een ondoordacht plan
  1. In het plan wordt de mogelijkheid geschetst om de dijk te verlagen en de populieren te rooien. Hiermee ontstaat een gebied waar de wandelaars zich onder de dieren kunnen begeven. Meer details in de brochure.
  2. Dit is om meerdere redenen een slecht doordacht plan met meer nadelen dan voordelen.  Deze maatregel schaadt zowel het algemene belang (vernietiging van natuur en landschap, beperkingen voor wandelaars) als het particuliere belang (inbreuk op de privacy van bewoners aan de noordrand van de Merenwijk).
natuurwaarde behouden en versterken
  1. De dijk en de bomen vormen landschappelijk een interessant gebied met niet alleen een esthetische waarde maar ook natuurwaarden: de bomen zijn het leefgebied van tientallen vogelsoorten (mezen, verschillende vinkensoorten, bonte specht, boomkruiper, etc.), terwijl op de dijk regelmatig groene spechten te zien zijn. Dat de dijk niet toegankelijk is voor wandelaars en hun honden, is een voordeel. Men zou in de toekomst kunnen overwegen om de begrazing door schapen, koeien en ezels iets te reduceren om meer ruimte aan de vogels te geven. In het recente verleden werd de dijk zo begraasd, dat de plantengroei er niet meer tot ontwikkeling kwam. Na een klacht van mijn kant (ondersteund met foto’s van geiten op een kale dijk: zie hiervoor mijn eigen blog) heeft de gemeente Leiden het graasbeleid van de kinderboerderijdieren iets aangepast, maar nog steeds niet voldoende.
  2. Voor de wandelaar met hond  is dit ook zeker geen verbetering. Nu moeten honden aangelijnd blijven. Voor de wandelaar die graag tussen de koeien en schapen loopt, zijn er in de buurt nog genoeg mogelijkheden, zoals op de kinderboerderij of tussen de schapen op de Tengnagel.
Teylingen nam het privacy-argument eerder wel serieus. Het argument is nog hetzelfde.
  1. Toen de golfbaan werd aangelegd op een voormalig weidegebied, bestond er oorspronkelijk een plan voor een fiets- en wandelpad óp en niet achter de dijk. De bewoners aan de overkant van de sloot hebben toen krachtig geprotesteerd tegen hun verlies aan privacy dat het gevolg van zo’n pad zou zijn. Het bezwaar werd geaccepteerd en het fietspad ligt nu achter de dijk. Door de nu gepresenteerde plannen (rooien bomen, dijkverlaging, openstelling van het gebied voor wandelaars, etc.) komt dit probleem nog ernstiger terug op de agenda. Wandelaars die zich tussen de dieren begeven en dan hun hengel tegenover de tuinen van de Merenwijk uitgooien, kunnen zo ongehinderd de tuinen en de huizen in kijken. Deze tuinen liggen allemaal open naar het water en hebben geen afscheiding (heg, bomen, schutting) om deze ongewenste inkijk tegen te gaan. Indertijd bij de aanleg van de golfbaan werd het bezwaar gegrond geacht en werden de plannen dienovereenkomstig aangepast. Er zijn geen argumenten om die bezwaren nu ineens van tafel te vegen.
Laat de dijk en de bomen met rust. Versterk de natuur en bescherm de privacy
  1. De oplossing is eenvoudig: laat die dijk met rust en, mochten de populieren door hun leeftijd gevaarlijk worden, plant er geleidelijk nieuwe bomen, maar laat dit gebied met rust. Er is hier een eenvoudige win-win-oplossing: geef de dijk, nog meer dan nu, aan de natuur terug en bescherm daarmee de legitieme privacybelangen van de bewoners in de Merenwijk.

Een heel onzorgvuldige procedure

  1. Alweer munt de gemeente Teylingen niet uit door procedurele doorzichtigheid en zorgvuldigheid. Bewoners van de rand van de merenwijk komen via-via bijna toevallig te weten dat er (a) al meer dan een jaar een plan in ontwikkeling is; (b) dat er een voorlichtingsbijeenkomst gepland is. Bij de voorbereiding van deze voorlopige plannen zijn de bewoners niet direct geraadpleegd. Het is toch goed gebruik in de Nederlandse traditie van ruimtelijke ordening om alle belanghebbenden in een vroeg stadium aan de tafel uit te nodigen. De conflicten die nu ontstaan hadden een jaar geleden al probleemloos kunnen worden opgelost. Het is goed dat een en ander op een enquête is gebaseerd. Jammer is alleen dat het plan haaks staat op de uitkomst van de enquête, waaruit maar één ding naar voren komt. De ondervraagden willen rust en ruimte behouden. Het plan is daarvoor geen waarborg.

 

_____

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *